Muzeum Hołodomoru w Kijowie – czyli co widział Obywatel Jones

Wybrałem się ostatnio do kina, żeby zobaczyć film pod tytułem „Obywatel Jones” w reżyserii Agnieszki Holland. Tematem filmu jest Hołodomor, czyli Wielki Głód z lat 1932-1934 na Ukrainie Sowieckiej, który pochłonął życie prawie 4 mln Ukraińców, a także o czym się zapomina: 20 tyś Polaków. Historia w filmie została ukazana losami walijskiego dziennikarza Garetha Jonesa, który wybiera się w reporterską podróż do Związku Sowieckiego, by stać się później bezpośrednim świadkiem i uczestnikiem tych wydarzeń. Zachęcam do obejrzenia tego filmu. Dla osób nie znających historii będzie on dobrą zachętą do bliższego poznania tematu.

Obywatel Jones
Z lewej dziennikarz Walter Duranty, a z prawej dziennikarz Gareth Jones. Czyli dwie przeciwstawne narracje o Wielkim Głodzie.

Należy przypomnieć, że to nie pierwszy film o Hołodomorze, chociaż pierwszy autorstwa polskiej reżyser. Czołowym ukraińskim filmem o Wielkim Głodzie jest „Głód-33” z 1991 r. jednak to nie jedyny ukraiński film na ten temat. Obywatel Jones miał swoją premierę na Ukrainie z końcem listopada 2019 r. i jest tam wyświetlany pod roboczą nazwą „Cena Prawdy”.

Muzeum Hołodomoru w Kijowie – nazwa

Po projekcji przyszło mi na myśl, żeby napisać kilka słów o Muzeum Hołodomoru w Kijowie. Gdyby wskazać kijowskie muzea warte odwiedzin, to oprócz małego, choć bardzo treściwego Muzeum Czarnobyla (zdjęcia) oraz monumentalnego i robiącego do dzisiaj wrażenie, dawnego Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, byłoby to właśnie Muzeum Hołodomoru, nazywane potocznie Muzeum Wielkiego Głodu na Ukrainie.

Świeca Pamięci Muzeum Hołodomoru
Świeca Pamięci znajdująca się nad główną częścią Muzeum Hołodomoru. Na drugim planie Ławra Kijowsko-Peczerska. fot.własne

Z Muzeum Hołodmoru w Kijowie wiąże się kilka interesujących faktów, które może zaciekawią Was bardziej, niż suchy opis ekspozycji. Zostało ono otwarte dla zwiedzających w 2009 r. lecz jego nazwa zdążyła się już zmienić dwukrotnie. Pierwotna nazwa brzmiała „Muzeum Pamięci Ofiar Hołodomorów na Ukrainie”. Ci z Was, którzy uważali na lekcjach historii być może pamiętają, że do masowego głodu dochodziło na Ukrainie Sowieckiej także w latach dwudziestych i czterdziestych. W 2015 r. ukraiński sąd zastrzegł jednak, że nazwa Hołodomor może być używana tylko w liczbie pojedynczej, jako wyłączne określenie wydarzeń z lat 1933-1934. W związku z tym, nazwę zmieniono na „Muzeum Ofiar Hołodomoru”.

To jednak nie koniec zmieniania nazw 🙂 ponieważ w sierpniu 2019 r. zmieniono ją ponownie, ale tym razem na: „Muzeum Hołodomoru-Ludobójstwa”, które jednoznacznie wskazuje na klasyfikację tego wydarzenia przez Ukraińców. Przy tej okazji warto spojrzeć na to, które z państw w Europie oprócz Polski, zaklasyfikowały to wydarzenie właśnie jako ludobójstwo. Najwcześniej zrobiła to Estonia (1993), Polska podobnie jak Ukraina w 2006, a ostatnimi krajami są Portugalia (2017) i USA (2018).

Muzeum Hołodomoru w Kijowie – miejsce pamięci

Muzeum Hołodomoru to nie tylko muzeum, ale bardzo ważne miejsce pamięci dla Ukraińców. Tutaj odbywają się każdego listopada rocznice ku pamięci ofiar w Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu. Jest to oficjalne święto państwowe na Ukrainie, w którym zawsze bierze udział Prezydent Ukrainy. Przypada na każdą czwartą sobotę listopada.

Muzeum Głodu Ławra
W dole Aleja Czarnych Desek, do której prowadzi wyjście z muzeum. W tle Sobór Uspieński i Wielka Dzwonnica Ławry Peczerskiej.

Muzeum Hołodomoru jest także w programie każdej zagranicznej delegacji odwiedzającej Ukrainę. W ostatnich latach, wraz z rosnącym materiałem archiwalnym i nowymi faktami, pojawiły się nawet plany rozbudowy Muzeum Hołodomoru, a za jego projekt miał odpowiadać polski architekt. Wizualizacje dostępne są w internecie, trzeba przyznać, że projekt robi wrażenie.

Muzeum Hołodomoru w Kijowie – lokalizacja

Muzeum Hołodomoru w Kijowie położone jest w prestiżowej dzielnicy pod adresem Ławrska 3 (вул. Лаврська, 3). Budynek mieści się pod ziemią. Tuż obok znajduje się Ławra Kijowsko-Peczerska, a także kilka innych ciekawych miejsc na przykład Muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie Światowej (dawne Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej) oraz słynny radziecki pomnik-kolos Rodina Mat. Będąc w Kijowie z pewnością będziecie planowali zwiedzani Ławry lub któregoś z wymienionych obiektów, dlatego warto przy tej okazji wstąpić do Muzeum Hołodomoru, o każdej porze dnia, chociaż szczególna atmosfera panuje tutaj wieczorem i w czasie gdy Kijów spowija gęsta mgła…

Muzeum Hołodomoru w Kijowie – dojazd, ceny biletów, godziny otwarcia

Bilet kosztuje 30 UAH, a z centrum Kijowa najłatwiej dojechać metrem i wysiąść na stacji Arsenalna. Od stacji do Muzeum dzieli nas pieszo kwadrans. Na zwiedzanie proponuję zarezerwować przynajmniej półtorej godziny. Ekspozycja w środku nie jest duża. Składają się na nią głównie przedmioty użytku codziennego, pochodzące z ukraińskich gospodarstw, opisy indywidualnych historii, materiały fotograficzne i plakaty. Regularnie organizowane są także wystawy czasowe.

Muzeum Wielkiego Głodu czynne jest we wszystkie dni tygodnia od 10:00 do 18:00 za wyjątkiem każdego drugiego wtorku miesiąca. W trakcie świąt państwowych (sprawdź kalendarz świąt na Ukrainie) wstęp jest bezpłatny.

Więcej informacji o Muzeum znajdziecie na oficjalnej stronie holodomormuseum.org.ua.

Muzeum Hołodomoru w Kijowie – ciekawostki

Muzeum składa się z kilku części. Oprócz głównej ekspozycji, zlokalizowanej pod ziemią, warto przypatrzeć się pomnikowi dziewczynki, trzymającej pięć kłosów zboża, a także Świecy Pamięci, znajdującej się tuż za nią.

Pomnik dziewczynki

Pomnik dziewczynki zatytułowany jest Gorzka Pamięć Dzieciństwa (Гірка пам’ять дитинства), a u jej stóp leżą czasami  świeże jabłka. Trzymane przez dziewczynkę pięć kłosów nawiązuje do „Dekretu o pięciu kłosach„. Komunistycznego dekretu państwowego, który przewidywał karę śmierci dla każdego, niezależnie od wieku, kto zerwie z pola więcej niż 5 kłosów zboża.

muzeum głodu
Pomnik Dziewczynki przed Świecą Pamięci.

Plac kamieni losu

Plac na którym stoi pomnik nazywa się placem Kamieni Losu, od ustawionych na około żaren służących do mielenia zboża na mąkę. Żarna będące w tamtym czasie na wyposażeniu każdego ukraińskiego gospodarstwa, były często konfiskowane lub celowo niszczone. Przy wyjściu z muzeum znajduje się również aleja Czarnych Desek. To aleja czarnych granitowych płyt z nazwami wiosek i punktów, w których panował Wielki Głód. Nawiązuje ona do Czarnych Desek, ustawianych w wioskach przez aparat represji, na których zapisywano nazwy wsi i kołchozów łamiących „Dekret o pięciu kłosach” w latach Wielkiego Głodu. Czarne Deski w formie rubryk, pojawiały się także w gazetach.

Świeca Pamięci

Za pomnikiem ustawiona jest Świeca Pamięci (Свіча пам’яті) autorstwa ukraińskiego rzeźbiarza Anatolija Hajdamaka specjalizującego się w instalacjach historycznych, która symbolizuje żywą pamięć współczesnego narodu ukraińskiego o Wielkim Głodzie. Na górze Świecy znajduje się pozłacany płomień, a na jej boku krzyże różnej wielkości, symbolizujące dusze dzieci (małe krzyże) i dusze dorosłych, które tworzą wzór wyszywanki. Świeca Pamięci wykonana jest z betonu, a w środku znajduje się kaplica. Na Świecy umieszczono również rzeźbę przedstawiającą krzyże i bociany pod tytułem Pragnienie Wolności, która symbolizuje odrodzenie narodu po Wielkim Głodzie. Przy krzyżach mieszczono daty masowych głodów na Ukrainie z lat 20. 30. i 40.

świeca pamięci muzeum głodu kijów
Świeca Pamięci z płomieniem, a pod nią rzeźba Pragnienie Wolności. W tle budynki po drugiej stronie Dniepru.

Zapraszam do Kijowa. Do Zobaczenia na Ukrainie.

Postaw mi kieliszek wódki lub michę pierogów (dotpay, BLIK):
5 PLN , 15 PLN , 25 PLN , 50 PLN
Polubiłeś Ukrainę? Dołącz na YouTube i Instagram

Wszystkie treści oraz materiały graficzne z podpisem fot.własna umieszczone w tym serwisie są własnością ukrainamarcina.pl Zawartość strony jest chroniona prawem autorskim, które przysługuje Marcinowi. Całość prezentowanej strony internetowej stanowi własność ukrainamarcina.pl i jest utworem w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 90, poz. 631). Żadna jej część nie może być rozpowszechniana ani kopiowana w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny lub inny) bez pisemnej zgodny autora.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.