Pomnik Lenina w Kijowie – gdzie był i co się z nim stało?

Aktualizacja wpisu:

Na Ukrainie nie obowiązuje Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), nie zapomnij o ubezpieczeniu turystycznym. Dla czytelników zniżka 30% (kliknij). Udanej podróży!

Kijów – to także socrealizm, pomniki i unikalny klimat

policja pilnuje Lenina w Kijowie
Tak pilnowano pomnika Lenina podczas trwającej Rewolucji Godności tzw. Euromajdanu. fot. I.Bandura

Spacer po Kijowie, podobnie jak wyjazd do Moskwy, może być dla niektórych jak mała podróż w maszynie czasu. Kijów jest wyjątkowym miastem na Ukrainie, nie tylko ze względu na wspaniałych ludzi, status stolicy i wciągają historię, ale przede wszystkim unikalną atmosferę. Ma na nią silny wpływ także tutejsza architektura socrealistyczna. Jakkolwiek to zabrzmi, architektura socrealistyczna bywa jedną z najciekawszych rzeczy jaką możemy spotkać w dużych miastach na Wschodzie. To ona buduje tutaj klimat, a po kilku głębszych kieliszkach, odkrywa dodatkowe walory 🙂 Oprócz rzecz jasna cerkwi, XIX wiecznej zabudowy i innych zabytków architektury… 🙂

Ciekawostka: pierwszą stolicą Ukrainy (Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej) był Charków. Stolicę z Charkowa do Kijowa przeniesiono 24 czerwca 1934 r. Charków był wybrany na pierwszą stolicę, ze względu na silną pozycję w tym mieście bolszewików. W czasach komunizmu na Charków mówiono „pierwsza stolica Ukrainy”.

Ktoś powie: ale już wystarczy, przecież mamy swój własny socrealizm w Polsce. Zgadza się, Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa ze swoimi potężnymi kandelabrami, czy Nowa Huta z Aleją Róż to doskonałe przykłady, które mogą stanowić namiastkę tego klimatu. Ale jeżeli chcemy zobaczyć to na nieporównywalnie większą skalę lub zwyczajnie podoba nam się taka architektura, to warto odwiedzić w tym celu Kijów lub inne miasta na Wschodzie.

A jeżeli socrealizm, to także i pomniki. W każdym z tych miast istniały lub istnieją do dzisiaj pomniki Lenina. Kijów także miał swój pomnik Lenina (Пам’ятник Леніну). Gdzie się znajdował ten pomnik i co się z nim stało?

Pomnik Lenina w Kijowie – co się z nim stało

przewrócenie pomniku Lenina w Kijowie
Ostatnie momenty Lenina na cokole 🙂 fot.zik

Pomnik Lenina w Kijowie przewrócono i rozbito na kawałki 8 grudnia 2013 r. Jedyne co z niego zostało to siwy cokół, który znajduje się na przeciwko Rynku Besarabskiego (Бесарабський ринок) przy końcu głównej alei Kijowa – Chreszczatyku. To właśnie tam stał przez kilkadziesiąt lat pomnik Lenina w Kijowie. W czasie II Wojny Światowej, w miejscu w którym znajduje się obecnie wyłącznie obelisk, znajdowała się niemiecka szubienica, na której dokonywano publicznych straceń.

Po kijowskim Leninie na Kreszczatiku pozostał już więc wyłącznie cylindryczny cokół. Lenin został przewrócony w trakcie Rewolucji Godności (tzw. Euromajdanu trwającego od listopada 2013 r. do marca 2014 r.), a jego głowę rozbito wielkim młotem. Biedaczkowi musiało być z pewnością zimno, gdy tak leżał przewrócony na posadzce 😉 Wskaże ten Lenin został przedstawiony wyjątkowo, co prawda w marynarce, ale tym razem bez płaszcza. Niedaleko znajduje się pomnik Tarasa Szewczenki trzymającego w rękach płaszcz. Te okoliczności stały się obiektem wielu anegdot na temat leninowskiego pomnika. Na przykład, że Szewczenko ukradł Leninowi płaszcz.

W czasie II Wojny Światowej znajdowała się w tym miejscu niemiecka szubienica. Bez zwątpienia wszystkie totalitaryzmy niezależnie od odcienia żyją ze sobą za pan brat.

Pomnik Lenina w Kijowie – kilka ciekawostek

pomnik lenina kijów
Pomnik Lenina w Kijowie przed przewróceniem. fot.bm.img.com.ua

Pomnik Lenina w Kijowie wyrzeźbił Siergiej Dimitrowicz Merkurow – radziecki rzeźbiarz, żydowskiego pochodzenia. Jego projektantami byli Aleksander Własow oraz Wiktor Elizarow. Odsłonięcie nastąpiło 5 grudnia 1946 r. Pomnik Lenina w Kijowie został wykonany z czerwonego, polerowanego granitu. Ulubionego materiału radzieckich architektów, namiętnie wykorzystywanego na przykład przy wykończeniu systemów metra w całym Związku Radzieckim.

Cokół jest wykonany z innego materiału: siwego labradorytu. Figura Lenina mierzyła trzy i pół metra wysokości. W 1965 r. władze komunistyczne Ukrainy wpisały ją na listę radzieckich zabytków. Przez kolejne dekady pomnik Lenina w Kijowie był miejscem manifestacji politycznych. Był także wielokrotnie dewastowany (np. oblewany czerwoną farbą) lub niszczony. Największych zniszczeń dokonano w czerwcu 2009 r. ubijając Leninowi młotem dłoń oraz nos.

rozbicie pomniku Lenina
Rozbicie pomniku w grudniu 2013 r. podczas tzw. Euromajdanu. fot.ntv.ru

Na przodzie cokołu widnieje do dziś napis Lenin, a po prawej stronie napis w języku ukraińskim o robotnikach i chłopach broniących radzieckiej władzy i że proletariusze wielkoruscy i ukraińscy muszą ze sobą współpracować, że Ukraina była wolna 🙂 Dla zainteresowanych oryginał poniżej.

Ніколи не переможуть того народу, в якому робітники і селяни в більшості своїй пізнали, відчули і побачили, що вони відстоюють свою, радянську владу — владу трудящих, що вони відстоюють ту справу, перемога якої їм та їх дітям забезпечить можливість користуватися всіма благами культури, всім, що створено людською працею. Ленін» та «При єдиній дії пролетарів великоруських та українських вільна Україна можлива. Без такої єдності про неї не може бути й мови. Ленін

Co pozostało po pomniku Lenina oprócz cokołu

niebieska ręka przy pomniku lenina
Pomnik pt. Średnia Droga rumuńskiego rzeźbiarza Bogdana Racy stoi od września 2018 r. przed dawnym pomnikiem Lenina. fot.lb.ua

Miłośnicy architektury socrealistycznej i poszukiwacze radzieckich symboli nie powinni jednak być zmartwieni 😉 Pozostałe komunistyczne symbole nadal mają się dobrze na niektórych fasadach budynków w Kijowie. Wprawne oko dostrzeże na nich radzieckie gwiazdy, robotnicze sentencje czy też komunistyczne sierpy i młoty. Czy ich pozostawienie jest intencjonalne? Raczej nie, pozbycie się symboli wiąże się po prostu ze żmudnymi pracami odkuwania fasady i jej rekonstrukcji. Często nie ma na to pieniędzy i czasu. Czasami także i woli… Do zobaczenia na Ukrainie.

Protected by Copyscape
Na Ukrainie nie obowiązuje Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), warto więc wykupić ubezpieczenie turystyczne. Dla czytelników zniżka 30% (kliknij). Ubezpieczenie turystyczne Axa Assistance

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.