Użok na Zakarpaciu – od tej wioski zaczyna się Zakarpacie

Na Ukrainie nie obowiązuje Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), warto więc wykupić ubezpieczenie turystyczne. Dla czytelników ukrainamarcina.pl zniżka 30% (kliknij). Udanej podróży na Ukrainę!

Użok – bojkowska brama na ukraińskie Zakarpacie

użok na ukrainie
Użok na Zakarpaciu. Cerkiew bojkowska św. Michała Archanioła. Nazywana potocznie Czarnym Statkiem. Cerkiew liczy ponad 250 lat i wykonana jest z drewna świerkowego. W środku starszy od świątyni piękny Ikonostas. Wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Użok to wioska położona nad rzeką Uż w regionie wielkoberezieńskim w obwodzie zakarpackim (południowy-zachód Ukrainy). Pisząc prościej Użok to wioska w ukraińskich Bieszczadach Wschodnich (które są górskim pasmem Karpat podobnie jak polskie Bieszczady Zachodnie).

Bieszczady Wschodnie położone są w całości na terytorium Ukrainy. Rozciągają się na wschodzie od przełęczy Użockiej (Ужоцький перевал, która znajduje się niedaleko wioski Użok i rozdziela Bieszczady Zachodnie od Wschodnich) do znajdującej się na zachodzie Przełęczy Wyszkowskiej (Вишківський перевал) gdzie najbliższe zamieszkane wioski to sieło Wyszków (Вишків) oraz sieło Mysliwka (Мислівка).

Poniższa interaktywna mapa przedstawia położenie wioski Użok, Sianki, Przełęczy Użockiej, przebieg kolei zakarpackiej, drogę H13 oraz czerwony szlak górski prowadzący do wierzchołka Pikuj. Szarą przerywaną linią oznaczono granicę z Polską.

Przełęcz Użocka stanowiła do 1914 r. punkt graniczny pomiędzy Węgrami, a dawnym Królestwem Galicji. Jako punkt strategiczny była terenem walk w trakcie obu Wojen Światowych. Na Przełęczy znajdziemy pomniki poświęcone żołnierzom służącym w armii austro-węgierskiej oraz rosyjskiej, poległych w trakcie I Wojny Światowej. Znajduje się tutaj również pomnik poświęcony żołnierzom Armii Radzieckiej, którzy zginęli w walkach o przełęcz w kwietniu 1944 r.

Sianki i Użok – punkt graniczny na Przełęczy Użockiej

użok
Wioska Użok to północna brama na Zakarpacie. To właśnie tędy Polacy najczęściej podróżują w Bieszczady Wschodnie na Ukrainie. fot.foto.ua

Na północnej stronie Przełęczy Użockiej znajduje się wioska Sianki (580 mieszkańców) obok której płynie rzeka San. Po południowej stronie Przełęczy Użockiej (pod przełęczą) znajduje się wioska Użok (700 mieszkańców) obok której płynie rzeka Uż. Strategiczne walory Przełęczy Użockiej są wykorzystywane do dnia dzisiejszego. Współcześnie na Przełęczy Użockiej znajduje się punkt kontroli granicznej pomiędzy obwodem lwowskim, a obwodem zakarpackim na Ukrainie.

punkt kontroli w użoku
Punkt kontroli granicznej w Użoku na granicach obwodu lwowskiego i zakarpackiego. fot.dusekarpat.cz

Podczas przekraczania punktu możemy zostać skontrolowani przez ukraińską straż graniczną (czasami wystarczy pomachać mapą turystyczną 🙂 Podobnej kontroli spodziewajmy się podróżując pociągiem, o którym w dalszej części artykułu. Ciekawostką jest fakt, że mieszkańcy przygranicznych stref obu obwodów starają się nie zapuszczać we własne rejony. Mieszkańcy terenów za przełączą nie zapuszczają się tam „gdzie mieszkają ci z góry”, a ci z góry nie wchodzą w drogę zamieszkującym „tam w dole”. Nie oznacza to, że panują między nimi nieprzyjazne stosunki, raczej są oni przywiązani do swoich wiosek i obwodów, a inne traktują jako coś innego i mniej znanego.

W czasach średniowiecznych oraz nowożytnych, aż do I Wojny Światowej Użok i Zakarpacie należały do Królestwa Węgier. Po zakończeniu wielkiej wojny na mocy traktatu w Trianon w 1920 r., tereny te stały się częścią Czechosłowacji. W marcu 1939 r. Użok wraz z Zakarpaciem ponownie znalazł się w granicach Węgier. Po zakończeniu II Wojny Światowej, wieś oraz cała Ruś Zakarpacka znalazły się w granicach Ukraińskiej SRR.

Użok – żółty i czerwony szlak prowadzące do Pikuja

bieszczady wschodnie grzebiet wododziałowy
Od wzgórza Drohobycki Kamień będą nam towarzyszyć pierwsze wspaniałe widoki. Będzie tak aż do samego końca czerwonego szlaku – wierzchołka Pikuj. Relacja z tej trasy już wkrótce. fot.własne

Na Ukrainie Bieszczady Wschodnie nazywane są Верховинський Вододільний хребет – Werchowyński Grzbiet Wododziałowy. Dlatego szukając map obejmujących ten teren i znajdujące się na nim szlaki górskie powinniśmy używać nazwy ukraińskiej. Najlepsze mapy turystyczne oferuje ukraińskie wydawnictwo AССА (ASSA) astur.com.ua.

Z Użoka prowadzi żółty szlak do wierzchołka Kruhla, z którego dalej prowadzi czerwony szlak aż do wierzchołka Pikuj, a następnie wioski Biłasovytsia. Czerwony szlak startuje z Przełęczy Użockiej. Przełęcz Użocka znajduje się jednak powyżej wioski Użok, dlatego chcąc wyruszać z przełęczy będziemy musieli się cofnąć. Więcej na temat obu tych szlaków oraz praktyczne wskazówki dotyczące wyprawy na Pikuj zamieszczę w osobnym wpisie.

Użok – droga samochodowa H13 Lwów – Użhorod

Dworzec Główny W Użhorodzie
Dworzec Główny w Użhorodzie. W Użoku znalazłem się podróżując do Użhorodu. W drogę powrotną udałem się przez Użok pociągiem do Sianek. Na dworcu w Siankach czekała mnie przesiadka na pociąg do Sambora. fot.własne.

Przez wioskę (ukr. sieło) Użok przebiega trasa H13, która prowadzi od Lwowa przez SamborStary Sambor – Strzyłki – Turkę – Sianki – Użok – Wielkie Berezne – Pereczyn, aż do Użhorodu – stolicy obwodu (область) zakarpackiego. Droga H13 ze Lwowa do Użhorodu wynosi 232,5 km. Droga H13 jest mówiąc krótko w dostatecznym, a momentami w opłakanym stanie. Szczególnie na odcinku przed Użokiem, zjeżdżając krętą drogą w dół doliny, aż do samej wioski. Ma się wrażenie jakby za chwilę podwozie miało się oderwać od karoserii samochodu.

Stan nawierzchni przebija wszystko, co do tej pory widziałem w kwestii dróg na Ukrainie. Droga H13 biegnąca z Turki również nie wygląda najlepiej. Jest to zwyczajny żwir, który potem przekształca się w równą, odremontowaną nawierzchnię, aż do samego wewnętrznego punktu granicznego na Przełęczy Użockiej. Pomimo powszechnie panującej złej opinii, stan dróg na Ukrainie poprawia się z roku na rok. Gdzie szukać aktualnych informacji o drogach na Ukrainie opisałem w artykule Drogi na Ukrainie – aktualny stan ukraińskich dróg

Użok – malownicza zakarpacka linia kolejowa

kolej zakarpacka
Kolej Zakarpacka biegnie przez liczne wiadukty oraz tunele. To jedna z najpiękniej poprowadzonych tras kolejowych na świecie. Może się jej równać wyłącznie inna trasa biegnąca z Rachowa. fot.worldofrailways.net

Obok trasy biegnie równolegle położona linia kolejowa, którą wybudowano w 1905 r. przez dawne Austro-Węgry, na czele z cesarzem Franciszkiem Józefem I. Łączyła ona Budapeszt z Galicją Wschodnią. Na Przełęczy Użockiej znajdował się punkt graniczny pomiędzy Węgrami a dawnym Królestwem Galicji. Kolej zakarpacka jest doskonałą alternatywą dla podróżujących bez samochodu lub wyruszających na górskie szlaki piesze.

Linia kolejowa na odcinku Sambor – Użhorod poprowadzona jest malowniczo przez liczne wiadukty kolejowe oraz tunele. Widoki są niesamowite. Rekomenduję każdemu wybrać się w podróż tą linią gdy tylko nadarzy się ku temu okazja. Swoją kolejową podróż możecie rozpocząć już na Dworcu Głównym we Lwowie. Istnieją dwa połączenia kolejowe ze Lwowa na Zakarpacie.

Poniższa interaktywna mapa przedstawia drogę H13 z Samboru do Użhorodu. Równolegle do drogi poprowadzona jest linia kolejowa kolei zakarpackiej widoczna po zbliżeniu mapy.

Jedno bezpośrednie Lwów – Użhorod oraz drugie z przesiadką w Siankach (Lwów – Sambor – Stary Sambor – Sianki, a potem przesiadka Sianki – Użok – Wołosianka – Użhorod). Jeżeli wyruszacie z Polski i nie planujecie wizyty we Lwowie, to najlepiej od razu kierować się na Sambor. Z Sambora wyruszają pociągi do Sianek oraz Użhorodu, a także marszrutki, które kursują wyłącznie do Turki. Trasę zaplanujecie dzięki artykułowi Rozkład jazdy na Ukrainie – gdzie znaleźć połączenia na marszrutki i pociągi?

Użok na Zakarpaciu – jak się tutaj znalazłem i po co przyjechałem

Dworzec w Starym Samborze
Dworzec kolejowy w Starym Samborze. Na Zakarpacie wybrałem się z Sambora marszrutką. Koleją podróżowałem w drodze powrotnej. Razem z cygańskim taborem mówiącym co chwilę „daj pieniążka” 🙂 fot.własne.

Znalazłem się w Użoku zupełnie przypadkiem. Celem mojej wyprawy było dostanie się na Przełęcz Użocką i przebycie z namiotem całego czerwonego szlaku liczącego niecałe 30 km. Czerwony szlak biegnie od przełęczy aż do najwyższego wierzchołka całych Bieszczadów – Pikuja (1408 m). Pierwotnie planowałem wyruszyć na czerwony szlak z sieła Sianki, ale nagły bieg wypadków sprawił, ze znalazłem się w Użoku i dopiero stamtąd nazajutrz rozpocząłem swoją wyprawę.

Początek wyprawy na Zakarpacie miał swoje miejsce w Samborze. Niestety nie mogłem z Sambora wyruszyć zakarpacką koleją, ponieważ najbliższy pociąg wyruszał dopiero za 2 godziny. Ścigałem się z czasem, ponieważ planowałem znaleźć się na czerwonym szlaku jeszcze późnym popołudniem. Było to istotne z punktu widzenia przyszłej bazy noclegowej pod namiot.

Początkowa trasa czerwonego szlaku biegnie bowiem w górę przez las. Spędzanie w namiocie samotnej nocy, w ciemnym i wilgotnym lesie nie należy do najprzyjemniejszych. Ponadto błoto, kamienie oraz strome ukształtowanie terenu sprawiają, że trudno znaleźć odpowiednie miejsce pod namiot, a także suche drewno na rozpalenie ogniska, w celu przygotowania posiłku. Czas więc odgrywał tutaj istotną rolę, a moim celem było znalezienie się na połoninie i otwartej przestrzeni jeszcze przed późną nocą.

Turka w obwodzie lwowskim – ostatnie miasto przed dzikim Zakarpaciem

turka na ukrainie
Turka w obwodzie lwowskim to 7 tyś. miasteczko znajdujące się przed Siankami. Co roku odbywa się tutaj festiwal kultury bojkowskiej. Do Turki kursuje większość marszrutek z Sambora kierujących się na Zakarpacie. fot.stezhkamu.com

Bez chwili namysłu wsiadłem do marszrutki i ruszyłem z Sambora w kierunku Turki, z nadzieją że uda mi się szybko stamtąd złapać kolejny transport do Sianek. Nie wiedziałem, że podczas tej wyprawy przyjdzie mi doświadczyć i zobaczyć rzeczy, których na Ukrainie do tej pory nie widziałem. Jak na przykład to, że w Samborze na przystanku jedna osoba nie zdołała wejść do marszrutki i musiała poczekać na kolejną 🙂 Powszechnie wiadomo, że ukraińskie marszrutki są odlane nie z metalu lecz gumy i na przystanku nikt nie zostaje. Tutaj sprawy potoczyły się jednak inaczej, także na późniejszym etapie mojej podróży po Zakarpaciu.

Podróż marszrutką na Zakarpacie nie była, aż tak męcząca jakby się to mogło wydawać. Na moją ocenę należy jednak wziąć poprawkę, ponieważ przyszło mi już pokonywać różne dystanse moim ulubionym ukraińskim środkiem transportu 🙂 Po kilku godzinach z ciężkim plecakiem znalazłem się w miasteczku Turka. Ku mojemu małemu zaskoczeniu okazało się, że z Turki już żadne marszrutki do Sianek nie odchodzą. Mówiąc klimatycznie – wszystkie już uszły. Wizyta na dworcu kolejowym w Turce nie przyniosła również rezultatu. Ani dworcowa ławka w poczekalni, ani latarnia na „peronie” nie udzieliły mi odpowiedzi na pytanie, czy ostatni pociąg do Sianek już przejeżdżał. Wróciłem do punktu wyjścia, a czas uciekał.

Miasteczko Turka oraz prowadzące na południe Zakarpacia linia kolejowa (czarno-biały) i droga H13 (pomarańczowy)

Wypadając z marszrutki w Turce, z plecakiem pełnym tobołów wyraźnie wzbudzałem zainteresowanie miejscowej ludności. Zapewne zastanawiali się co za czort przygnał tego długowłosego człowieka na takie zadupie. Mała grupka mężczyzn zgromadziła się pod sklepem monopolowym służącym także jako miejscowa mordownia (czyt. bar) i obserwowała mnie z nieufnością. Wielokrotnie na Ukrainie przyszło mi radzić sobie w sytuacjach braku transportu, ale tutaj czułem podskórnie, że tym razem może się to szybko nie udać.

W drodze na Pikuj nic nas nie może zatrzymać – dojazd do Użoka

pikuj na ukrainie bieszczady
Trzeci dzień na czerwonym szlaku. Przed wejściem na Pikuj – najwyższy szczyt Bieszczadów. fot.własne

W takich sytuacjach na Ukrainie zawsze uzbrajam się w cierpliwość i idę… po ukraińskie piwo do najbliższego sklepu w nadziei, że sytuacja rozwiąże się sama 🙂 Sytuacja spodziewanie rozwiązała się sama, mało tego, jeszcze przed zakupem ukraińskiego piwa.

Przechodząc obok głównej szosy zauważyłem pędzący Sputnik (Łada Samara), a w środku siedzącego jak się później okazało Walerija. Gdy dostrzegł mój wielki i rzucający się w oczy jak fagas na świecy plecak, niczym w filmie Szybcy i wściekli zajechał na parking marszrutek w Turce i zatrzymał swój pojazd ostro hamując na ręcznym.

Sytuacja wyglądała komicznie, ponieważ zanim zdążyłem wydusić z siebie o co tak na prawdę mi chodzi i gdzie potrzebuję dojechać, mój plecak leżał już na tylnej kanapie. Zostawiając za sobą tumany kurzu, w oparach euforii i dźwiękach ukraińskiej muzyki ruszyliśmy przed siebie. Do tej pory zastanawiam się, skąd wiedział o co mi chodzi bez wymiany nawet słowa. Być może pomagał turystom już wcześniej, a być może ktoś dał mu po prostu o mnie znać?

taksówki na ukrainie
Łada Samara zwana potocznie Sputnikiem. Takim samochodem zabrał mnie Walerii. Tylko Łada jest w stanie zajechać do Użoka drogą H13 bez utraty zawieszenia. fot.drive2.ru

Walerii był człowiekiem, o którym można z pewnością napisać osobny artykuł. Rozmowę z nim wspominałem w tym artykule. Po pokonaniu szutrowej drogi na wyjeździe z Turki zaczęliśmy powoli piąć się w górę. Będąc jeszcze w Turce nie czuć tak na prawdę, że to już właściwie Zakarpacie. Nagle po przejechaniu kilku wzniesień naszym oczom ukazuje się niesamowita i zapierająca dech przestrzeń. Malownicze połoniny, wijące się w serpentynę drogi oraz wioski widoczne z oddali przykryte mgłą.

Ma się wrażenie, że ten piękny zakątek świata odkrywa swoje piękno wyłącznie dla najbardziej wytrwałych. Dla tych, którzy wbrew panującej modzie i stereotypom, na przekór wszystkiemu, podążają własnymi ścieżkami. Chociaż nie wiedziałem co przygotował dla mnie nachodzący wieczór i jak daleko znajduje się Przełęcz Użocka, to byłem w tym momencie najszczęśliwszym człowiekiem na świecie. Czułem, że osiągnąłem swój cel.

Walerii pochodził z Turki, ale ku mojemu zdziwieniu łatwo nie orientował się w jaki sposób najlepiej dojechać do Sianek. Postanowiłem mu jednak zaufać (jak wszystkim ukraińskim wodzicielom maszyn) i po krótkim przystanku pod monopolowym i przestudiowaniu mapy, doszliśmy wspólnie do wniosku, że lepiej będzie zajechać aż do Użoka. Wieść głosiła, że stamtąd łatwiej na czerwony szlak. Walerii miał mi też pomóc w znalezieniu noclegu. Było już zbyt późno na wyjście na szlak. Punkt graniczny na Przełęczy Użockiej przekroczyliśmy w ułamku sekundy. Tym razem moja mapa zastąpiła pogranicznikom paszport, a ja i Walerii mogliśmy zmierzać dalej do Użoka. Cieszyłem się chwilą rozmawiając z Walerim i podziwiając widoki. Za przełęczą Walerii zatrzymał Sputnika zbliżając się do krawędzi urwiska. „To tam w dole” – powiedział, po czym ruszyliśmy w dół doliny do przykrytej mgłą wioski.

Użok – nocleg w Użańskich Kupeli (Ужанські купелі)

nocleg w użoku kupeli
Drewniany budynek, w którym znajdują się pokoje z balkonami. fot.tt.org.ua

Droga H13 wygląda jak po zetknięciu z bombą kasetonową. Jeżdżąc pół roku po Polsce nie zaliczymy tylu dziur, co na ostatnich 500 metrach drogi do Użoka 🙂 Nazwiecie mnie zapewne szaleńcem, ale Ukrainę lubię między innymi za te bezlitosne dla nowoczesnych maszyn dziury na ukraińskich szosach 🙂 Okazało się jednak, że tego dnia co innego wprawi mnie w największe zdumienie. Po wjechaniu do Użoka i minięciu kilku chylących się domów, na środku wioski wyrósł jak z podziemi kompleks hotelowy.

Przyznam, że po tym wszystkim czego doświadczyłem, wjeżdżając do Użoka prędzej spodziewałbym się kosmitów, niż hotelu z drewnianymi domkami, basenem, gorącą banią i restauracją z prawdziwego zdarzenia. Obiekt prezentował się na tyle wspaniale, a ja byłem już na tyle zmęczony, że postanowiłem porzucić pomysł noclegu w „autentycznych zakarpackich warunkach, za 20 UAH z wódeczką w ręce”. Zamiar zregenerowania się po całej podróży przed wejściem na czerwony szlak, okazał się potem mądrą „koncepcją”.

użańskie kupeli
Użańskie Kupeli oferuje kilka basenów w tym ruską banię oraz saunę. fot.mapio.net

Hotel znajdujący się w Użoku nazywa się Użańskie Kupeli (Ужанські купелі) – Użańskie Wodospady. Obiekt oferuje 4 baseny, saunę fińską, łaźnię turecką, ruską banię, a także wanny z hydromasażem. Ponadto, znajduje się tutaj restauracja. Serwuje się tutaj bardzo dobre śniadania, piwo, wódkę i oczywiście kuchnię zakarpacką. Zjemy tutaj na przykład żeberka po mukaczewsku (z cebulą). Duże porcje w dobrej cenie. Nie muszę dodawać, że takiego obiektu nie znajdziecie szybko w najbliższej okolicy.

Pokoje umiejscowione są w budynku wykonanym z drewna, a koszt pokoju standardowego z balkonem wynosi ok. 700 UAH (ok. 100 PLN) za dobę. Jeżeli jedziecie większą grupą, możecie wynająć osobny drewniany domek. Cena domku z dwoma sypialniami i łazienkami wynosi od 2000 UAH (ok. 270 PLN) to 5000 UAH zależnie od wielkości, za dobę. Na terenie hotelu znajduje się ogrodzony, strzeżony parking. Wiem, że niektórzy z was obawiają się o samochody na Ukrainie 🙂 Więcej informacji na stronie kompleksu Użańskie Kupeli (Ужанські купелі).

hotel w użoku
Plan kompleksu hotelowego Użańskie Wodospady (Użańskie Kupeli). fot.uzhanski-kupeli.com.ua

Nazajutrz po solidnym śniadaniu, ruszyłem na czerwony szlak. Rozpoczął się kolejny etap podróży trwający trzy dni i szczęśliwie zakończony zdobyciem Pikuja. O tej trasie w kolejnym wpisie. Do zobaczenia w Turce, Siankach, Użoku lub po prostu gdzieś na Zakarpaciu.

Polacy na Ukrainie – dlaczego Polacy jeżdżą na Ukrainę?

Komunikacja miejska we Lwowie – przydatne informacje i porady

Zamki na Ukrainie – dawne polskie twierdze na Zachodniej Ukrainie cz. 1

Miód z Ukrainy – przewóz, cena, rodzaje miodu na Ukrainie

Ukraińska wódka – najlepsza wódka do kupienia na Ukrainie

Przepisy drogowe na Ukrainie 2019 r. – prędkość, znaki i inne przepisy

Ile można przywieźć alkoholu z Ukrainy do Polski? – aktualne limity

Na Ukrainie nie obowiązuje Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), warto więc wykupić ubezpieczenie turystyczne. Dla czytelników ukrainamarcina.pl zniżka 30% (kliknij)

Ubezpieczenie turystyczne Axa Assistance
Użok na Zakarpaciu – od tej wioski zaczyna się Zakarpacie
5 (100%) 4 vote[s]

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.